پارچه گورتکس چیست و آیا ارزش خرید دارد؟ مزایا، معایب و کاربردها

پارچه گورتکس (GORE-TEX) یکی از شناخته‌شده‌ترین فناوری‌ها در دنیای پوشاک و تجهیزات فضای باز است. اگر تا امروز نام گورتکس را روی کفش کوهنوردی، کاپشن یا دستکش دیده‌اید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که گورتکس دقیقاً چیست، چگونه کار می‌کند و آیا واقعاً ارزش قیمت بالاتر را دارد یا نه. در این مقاله، پارچه گورتکس را به‌ صورت شفاف و کاربردی بررسی می‌کنیم

پارچه گورتکس چیست؟

پارچه گورتکس چیست؟ گورتکس یک غشای پارچه ای ضد آب و قابل تنفس است که در سال 1969 اختراع شد، این پارچه از پلی تترا فلوئورواتیلن (PTFE) تشکیل شده است که بیشتر با نام تجاری عمومی تفلون شناخته می شود. این ماده به طور رسمی به عنوان اصطلاح عمومی PTFE گسترش یافته (ePTFE) شناخته می شود. گورتکس می تواند آب مایع را دفع کند در حالی که اجازه می دهد بخار آب از آن عبور کند و به گونه ای طراحی شده است که یک پارچه سبک وزن و ضد آب برای استفاده درشرایط آب و هوایی مختلف باشد.

تاریخچه و کشف فناوری GORE-TEX

پارچه Gore-Tex توسط ویلبرت و پسرش اختراع شد. در سال 1969 باب گور، میله های گرم شده از پلی تترا فلوئورواتیلن (PTFE) را کشیده و پلی تترا فلوئورواتیلن منبسط شده (ePTFE) ایجاد کرد. کشف او از شرایط مناسب برای کشش PTFE یک حادثه خوشحال کننده بود که تا حدی ناشی از ناامیدی بود. او به جای کشش آهسته مواد گرم شده، یک انحراف ناگهانی و شتاب هنده را اعمال کرد. PTFE جامد به طور غیر منتظره ‌ای حدود 800% کشیده شد و ساختار ریز متخلخلی را تشکیل داد که حدود 70% هوا بود و تحت نام تجاری Gore-Tex به عموم معرفی شد.

PTFE منبسط شده Gore-Tex از نظر شیمیایی بی اثر است. ضریب اصطکاک پایینی دارد، به این معنی که در لمس صاف است. در محدوده دمایی گسترده ای عمل می کند.

به نقل از سایت winfieldsoutdoors.co.uk در معرفی گورتکس :

We’ve all heard of GORE-TEX, but what makes this fascinating fabric so special?

Essentially, GORE-TEX can be defined as a highly durable, breathable, waterproof and windproof fabric. That’s why you’ve likely found it being used to make outdoor clothing, footwear and accessories. !

همه ما درباره GORE-TEX شنیده‌ایم، اما چه چیزی این پارچه جالب را این‌قدر خاص می‌کند؟

در اصل، GORE-TEX را می‌توان به‌عنوان یک پارچه بسیار مقاوم، قابل تنفس، ضدآب و ضد باد تعریف کرد. به همین دلیل است که احتمالاً آن را در ساخت لباس‌های بیرونی، کفش‌ها و لوازم جانبی می‌بینید.

Gore-Tex یک PTFE است که به اشکال فیزیکی جدید پردازش شده است. PTFE یا پلی تترا فلوئورواتیلن پلیمری به نام رزین پرفلوئوروکربن است. در رزین های پرفلوئوروکربن، تمام اتم های کربن موجود در ستون فقرات زنجیره پلیمری به طور کامل به اتم های فلوئور متصل می شوند. پیوند کربن به فلوئور (پیوند C-F) چنان پیوند قوی است که نه اکسیژن و نه نور ماوراء بنفش به اندازه کافی برای شکستن آن انرژی ندارند. استحکام این پیوند منبع بی اثری شیمیایی و خوب است.

Gore-Tex تحت آزمایشاتی قرار گرفته است که نشان می دهد بیش از 100 سال در معرض قرار گرفتن در فضای باز دوام می آورد. استحکام پیوند C-F نیز دلیل امکان پذیر بودن فرآیند گور برای PTFE است. رشته هایی که در این میکروگراف نواحی بزرگتر PTFE را به یکدیگر متصل می کنند، مستقیماً با قدرت پیوند C-F در مولکول مرتبط هستند.

ویژگی های پارچه گورتکس

ویژگی اصلی پارچه گورتکس این است که:

• اجازه نفوذ آب مایع را نمی‌دهد،
• اما امکان خروج بخار آب ناشی از تعریق را فراهم می‌کند.

به همین دلیل، گورتکس برخلاف پارچه‌های کاملاً ضدآب قدیمی، هم محافظ است و هم باعث خفگی و تعریق شدید بدن نمی‌شود.

اثر دافعه آب بر روی لایه گورتکس

تهیه و تولید پارچه ای که مانع نفوذ آب و باران را بگیرد نسبتاً ساده است. با این حال، ایجاد پارچه ای که باران را مسدود کند در حالی که اجازه می دهد عرق از آن خارج شود بسیار دشوارتر است. راز موفقیت GORE-TEX در تعدادی ویژگی نهفته است:

غشاء و فرآیند های غشایی

در قلب فناوری GORE-TEX یک غشای بسیار نازک وجود دارد. این غشاء حاوی بیش از 9 میلیارد منافذ میکروسکوپی است که تقریباً 20000 بار کوچکتر از یک قطره آب است، اما 700 برابر بزرگتر از یک مولکول بخار رطوبت است. این بدان معنی است که آب به شکل مایع خود قادر به عبور از داخل غشا نیست، اما آب به عنوان بخار رطوبت از عرق اجازه عبور به خارج را دارد.

لمینت

یکی دیگر از ویژگی های GORE-TEX لمینت است. لمینت زمانی در فناوری گورتکس بکار برده می شود که غشاء با بدنه اصلی پارچه بدنه اصلی، که معمولاً یک ماده مصنوعی مانند نایلون است، به هم متصل می شوند. Gore-Tex در طیف وسیعی از ساختار های پارچه ای، از جمله ساختار های سه لایه (جایی که غشاء به پارچه ها در هر دو طرف چسبانده می شود) دو لایه (جایی که غشاء از یک طرف به پارچه چسبانده می شود و می تواند یک آستر از سوی دیگر، اجازه می دهد تا گزینه ای برای عایق باشد) استفاده می شود.

مواد Gore-Tex معمولاً بر اساس PTFE منبسط شده به صورت حرارتی و سایر محصولات فلورو پلیمری هستند. آنها در طیف گسترده ای از کاربردها مانند پارچه هایی با کارایی بالا، کاشت های پزشکی، عایق سیم ها و کابل ها، واشرها و درزگیرها استفاده می شوند. با این حال، پارچه Gore-Tex بیشتر به دلیل استفاده از آن در لباس های بارانی محافظ و در عین حال قابل تنفس شناخته شده است.

ساده ترین نوع استایل مخصوص در شرایط آب و هوایی مرطوب به لباس های دو لایه است. لایه بیرونی معمولاً از نایلون یا پلی استر بافته شده است و استحکام لباس را فراهم می کند. قسمت داخلی پلی اورتان (به اختصار PU) است و مقاومت در برابر آب را به قیمت تنفس پذیری فراهم می کند. پارچه Gore-Tex اولیه، لایه داخلی PU را با یک پوشش نازک و متخلخل فلورو پلیمری (تفلون) که به یک پارچه چسبانده شده است، جایگزین کرد.

این غشاء حدود 9 میلیارد منافذ در هر اینچ مربع (حدود 1.4 میلیارد منافذ در هر سانتی متر مربع) داشت. اندازه هر منافذ تقریباً 1/20000 قطره آب است که باعث می‌ شود در برابر آب مایع غیر قابل نفوذ باشد و در عین حال به مولکول‌ های فرارتر بخار آب اجازه عبور دهد. دقت کنید نوع  شستن لباس گورتکس در حفظ خاصیت آبگریزی آن اهمیت بالایی دارد.

انواع گورتکس

تکنولوژی GORE-TEX به تکامل خود ادامه می دهد و امروزه انواع مختلفی از پارچه های GORE-TEX موجود است، از جمله:

نوع GORE-TEX	ویژگی‌ها	کاربردها
GORE-TEX	ضد باد، ضد آب، تنفس‌پذیر، در ساختار دو یا سه لایه	کوهنوردی، لباس‌های روزمره، ژاکت‌های بارانی
GORE-TEX Active	سبک وزن، فوق‌العاده تنفس‌پذیر، ساختار سه لایه	فعالیت‌های پرتحرک مانند اسکی و کوهنوردی
GORE-TEX Pro	بسیار بادوام، ناهموار، محافظت حداکثری، ساختار سه لایه قوی	کوهنوردی چندروزه، راهپیمایی، صعودهای سنگین، لباس‌های هوای سرد
GORE-TEX SHAKEDRY	سبک‌ترین و قابل‌تنفس‌ترین نوع، ضد آب	ورزش‌های فشرده مانند دویدن و دوچرخه‌سواری

GORE-TEX

همانطور که قبلا ذکر شد، GORE-TEX سنتی یک پارچه همه کاره است که می تواند برای انواع فعالیت ها، از کوهنوردی تا لباس های روزمره استفاده شود. GORE-TEX با دوام ضد باد، ضد آب و قادر به تنفس، بسته به اینکه برای چه چیزی استفاده می شود، می تواند در ساختار های دو یا سه لایه تولید شود. پارچه اصلی GORE-TEX هنوز به طور گسترده در پوسته های بارانی، ژاکت ها و سایر کاربردها استفاده می شود. در حالی که این ماده به اندازه سایر اشکال GORE-TEX بادوام نیست، اما بسیار متنوع است.

• متعادل بین محافظت و راحتی
• مناسب استفاده روزمره و کوهنوردی عمومی

GORE-TEX Active

همانطور که از نام آن پیداست، GORE-TEX Active برای فعالیت های پر انرژی تر و توقف و حرکت مانند اسکی یا کوهنوردی مناسب تر است. با این نوع فعالیت‌ ها، ژاکتی می‌ خواهید که به خوبی تنفس کند، امکان حرکت زیاد و محافظت زیادی را فراهم کند. GORE-TEX Active سبک وزن، فوق العاده قابل تنفس است و با ساختار سه لایه برای محافظت بیشتر ساخته شده است.

• سبک‌تر و تنفس‌پذیرتر
• مناسب فعالیت‌های پرتحرک مثل اسکی و کوه‌پیمایی سریع

GORE-TEX Pro

GORE-TEX Pro طوری طراحی شده است که ناهموار، بادوام و قادر به مقاومت در برابر استفاده طولانی در شرایط سخت باشد. وقتی در فعالیت‌ های شدید تری شرکت می ‌کنید که شما را در شرایط سخت قرار می ‌دهند، مانند کوهنوردی چند روزه، راهپیمایی یا سواری آزاد، GORE-TEX Pro یک ساختار سه لایه قوی برای حداکثر محافظت ارائه می ‌دهد. معمولاً در کاربرد های سنگین در فضای باز مانند تجهیزات سنگ نوردی استفاده می شود. GORE-TEX Pro به دلیل عملکرد بهتر در لباس های هوای سرد نیز محبوب است.

• بسیار بادوام و مقاوم
• مخصوص کوهنوردی حرفه‌ای، صعودهای چندروزه و شرایط سخت

GORE-TEX SHAKEDRY

به عنوان یکی از جدیدترین اشکال GORE-TEX، این نوع مواد ضد آب نسبت به GORE-TEX اصلی یا GORE-TEX Pro سبک تر و قابل تنفس تر است. در نتیجه، برای برنامه های ورزشی فشرده مانند دویدن و دوچرخه سواری ایده آل است.

• فوق‌سبک و بسیار تنفس‌پذیر
• مناسب دویدن، دوچرخه‌سواری و فعالیت‌های سرعتی

کاربرد گورتکس در پوشاک و تجهیزات فضای باز

کفش کوهنوردی

فناوری GORE-TEX در کفش های کوهنوردی به آنها کمک می کند تا از ویژگی ضد آب و قابل تنفس برخوردار باشند. بنابراین، چه در مسیر های خیس و گل‌آلود قدم بزنید یا پاهایتان باید در روز های گرم تابستان نفس بکشند، کفش های کوهنوردی با روکش GORE-TEX تضمینی برای خشک و خنک نگه داشتن شما می باشند.

دستکش کوهنوردی

یکی دیگر از محصولاتی که از فناوری GORE-TEX بهره می برد دستکش کوهنوردی است. دستکش‌ های GORE-TEX نیز از ویژگی های منحصر به فرد پارچه گورتکس برخوردار هستند، به این معنی که حتی در هنگام شرایط سخت دست ‌های شما هنگام سردی گرمتر و هنگام تعریق خشک ‌تر می ‌مانند.

همانطور که در بالا گفته شد پارچه گورتکس با وجود برخورداری از کابرد های مختلف، بیشتر بدلیل استفاده در پوشاک بارانی شناخته شده است. لازم به ذکر است که از پارچه گورتکس به عنوان عایق در تهیه لباس های کوهنوردی نظیر کاپشن کوهنوردی ، شلوار کوهنوردی، آستر داخلی کفش کوهنوردی،  گتر استفاده می کنند و جزو بهترین ویژگی های پوشاک کوهنوردی محسوب می شود.

این محصولات گور واقعاً مواد عصر فضا هستند و با این حال به روش‌ های زیادی در زمین استفاده می‌ شوند. کابل های گور کامپیوترها را قادر می سازند تا سیگنال ها را تقریباً با سرعت نور منتقل کنند. آنها در چاپگر های کامپیوتری، زیرزمینی در عملیات حفاری نفت و زیر دریا در زیر دریایی ها استفاده می شوند، آنها همچنین به شکل های کوچک برای کابل های کاوشگر مغزی مینیاتوری ساخته می شوند.

کاربرد گورتکس در علم پزشکی

گورتکس یکی دیگر از موادس است که برای جایگزینی رباط ها در جراحی زانو استفاده شده است. این ماده به گونه ای تولید می شود که اکثریت استحکام خود را در جهت طولی تامین می کند زیرا در آنجا مورد نیاز است. گورتکس بخیه های طبی می سازد که مانند ابریشم کار می کنند، استحکام بالایی دارند و امکان اتصال بافت را فراهم می کنند. اینها روی کارتهای مخصوصی موجود هستند که نخ را بدون گیر کردن یا گره زدن آزاد می کنند. Gore-Tex همچنین نخ ها را در اندازه های مختلف می سازد.

نقش گورتکس در صنعت

یکی دیگر از مواد مورد استفاده در صنایع، مواد بسته بندی ساقه سوپاپ گورتکس است. این ماده ممکن است راه حلی برای برخی مشکلات بسته بندی باشد. ماهیت ریز متخلخل گورتکس به کاربرد های فیلتراسیون گسترده منجر شده است. از آن برای فیلتراسیون در صنعت برای کاهش آلودگی هوا استفاده شده است. این می تواند جریان های گاز گیاهی حاوی مواد شیمیایی خورنده مانند اسید سولفوریک و جامدات قلیایی قوی را فیلتر کند.

قیمت پارچه گورتکس

GORE-TEX یکی از گران ترین پارچه های مصنوعی است. تهیه این منسوجات فقط از W.L. شرکت گور که قیمت های نسبتاً بالایی را اعمال می کند. هنگامی که پارچه GORE-TEX را خریداری کردید، باید لباس های تکمیل شده خود را به W.L. گور برای صدور گواهینامه، که مستلزم هزینه اضافی است. با این حال، بسیاری از تولیدکنندگان بر این باورند که لوگوی GORE-TEX ارزش این قیمت را دارد.

تاثیر گورتکس بر محیط زیست

پارچه GORE-TEX با وجود عملکرد فنی بالا، بی‌تأثیر بر محیط زیست نیست. ماده اصلی این فناوری یعنی PTFE در فرآیند تولید می‌تواند گازها و ذراتی آزاد کند که در صورت کنترل‌نشدن، برای محیط زیست و سلامت کارگران مضر هستند. همچنین بسیاری از محصولات گورتکس برای حفظ خاصیت آب‌گریزی، به پوشش‌هایی مانند DWR نیاز دارند که ایمنی زیست‌محیطی برخی از آن‌ها هنوز محل بحث است.

از سوی دیگر، PTFE زیست‌تخریب‌پذیر نیست. این ماده پس از دفع در طبیعت ممکن است به ترکیباتی مانند TFA تجزیه شود که می‌تواند بر رشد گیاهان اثر منفی بگذارد. اگرچه بازیافت PTFE امکان‌پذیر است، اما به دلیل هزینه بالا، در مقیاس گسترده رایج نیست.

با این حال، شرکت Gore در سال‌های اخیر تلاش کرده اثرات منفی زیست‌محیطی را کاهش دهد؛ از جمله حرکت به سمت پوشش‌های DWR بدون PFC و بهبود فرآیندهای تولید. در نهایت، گورتکس همچنان یکی از بادوام‌ترین و کارآمدترین فناوری‌ها برای شرایط سخت است، اما انتخاب آن باید آگاهانه و متناسب با نیاز واقعی مصرف‌کننده باشد.

مزایا و معایب پارچه گورتکس

مزایا

• عملکرد پایدار در شرایط سخت
• محافظت واقعی در برابر آب و باد
• مناسب استفاده طولانی‌مدت

معایب

• قیمت بالاتر نسبت به پارچه‌های معمولی
• نیاز به نگهداری و شست‌وشوی اصولی
• اثرات زیست‌ محیطی در تولید

گورتکس فقط یک نام تجاری نیست؛ یک فناوری مهندسی‌شده برای محافظت در شرایط سخت است. اگر بدانید چه زمانی و کجا از آن استفاده کنید، گورتکس می‌تواند تجربه شما از فضای باز، کوهستان و سفر را کاملاً تغییر دهد. اگر قصد دارید از مزایای واقعی فناوری GORE-TEX در شرایط مرطوب، سرد یا مسیرهای چالش‌برانگیز استفاده کنید، انتخاب محصول مناسب اهمیت زیادی دارد. در فروشگاه اورامان می‌توانید مجموعه‌ای از کفش‌های کوهنوردی و پوشاک فضای باز مجهز به گورتکس را بررسی کنید و متناسب با نوع فعالیت و شرایط آب‌وهوایی، انتخابی آگاهانه داشته باشید.

منبع + + +

سوالات متداول